Phòng robot STEM cho trường phổ thông: lộ trình và ngân sách

Một phòng robot STEM cho trường phổ thông có thể bắt đầu với vài bộ cánh tay robot để bàn và một robot cỡ nhỏ, sau đó mở rộng dần theo từng năm học. Cách làm này giúp nhà trường kiểm soát ngân sách, đào tạo giáo viên song song và chỉ đầu tư thêm khi học sinh thật sự dùng thiết bị. Bài viết trình bày lộ trình bốn giai đoạn, bảng giá tham khảo năm 2026 và các lưu ý vận hành.

Phòng robot STEM gồm những hạng mục nào

Khi lập dự toán, bạn nên tách thành bốn nhóm hạng mục để so sánh báo giá và phân kỳ đầu tư, tránh chỉ tính tiền mua robot.

• Thiết bị robot: cánh tay robot để bàn cho thực hành lập trình, robot hình người hoặc robot chó cỡ nhỏ cho trình diễn và dự án.
• Máy tính và phần mềm: mỗi nhóm học sinh cần một máy tính để lập trình, cài sẵn công cụ lập trình kéo thả và Python.
• Không gian và nội thất: bàn thực hành chắc chắn, khu sạc pin riêng, kệ cất thiết bị có khoá, một khoảng sàn trống để robot di chuyển.
• Giáo trình, đào tạo và hỗ trợ: bộ bài học theo tuần, tập huấn giáo viên khi bàn giao, bảo hành và cập nhật phần mềm.

Lộ trình xây phòng robot STEM theo bốn giai đoạn

Giai đoạn 1: Khảo sát và xác định mục tiêu

Trước khi chọn thiết bị, nhà trường nên trả lời rõ phòng robot phục vụ ai và dùng vào việc gì: giờ học chính khoá, câu lạc bộ sau giờ học, đội tuyển thi đấu hay hoạt động trải nghiệm cho phụ huynh. Mỗi mục tiêu dẫn tới một cấu hình khác nhau. Bước này cũng là lúc chọn một giáo viên phụ trách chính và khảo sát mặt bằng: diện tích, ổ điện, WiFi và lối đi.

Giai đoạn 2: Thí điểm với một lớp hoặc câu lạc bộ

Giai đoạn thí điểm thường kéo dài một học kỳ. Nhà trường đầu tư vài bộ cánh tay robot để bàn, chạy thử chương trình với một nhóm học sinh và ghi nhận số buổi học thực tế, số học sinh tham gia và các vấn đề kỹ thuật phát sinh. Dữ liệu này là căn cứ để xin thêm ngân sách cho năm sau.

Giai đoạn 3: Mở rộng thiết bị và chương trình

Khi chương trình đã chạy ổn định, trường bổ sung thêm bộ cánh tay để giảm số học sinh trên mỗi thiết bị, đồng thời thêm một robot hình người hoặc robot chó để học sinh làm dự án về cảm biến, chuyển động và trí tuệ nhân tạo. Giáo viên thứ hai nên được đào tạo ở giai đoạn này để tránh phụ thuộc vào một người.

Giai đoạn 4: Dự án, thi đấu và trình diễn

Phòng robot phát huy giá trị rõ nhất khi học sinh có sản phẩm để trình bày: ngày hội khoa học, buổi tuyển sinh, hoặc giải thi đấu robot. Ở giai đoạn này, trường có thể thành lập đội tuyển và đầu tư robot chuyên cho thi đấu.

Ngân sách phòng robot STEM: bảng giá thiết bị tham khảo

Bảng dưới liệt kê giá tham khảo trên VietnamRobots năm 2026, đã gồm VAT. Giá thực tế thay đổi theo cấu hình, phụ kiện và thời điểm đặt hàng.

Ví dụ, một cấu hình thí điểm gồm bốn bộ myCobot 280 và một robot Noetix Bumi có tổng giá thiết bị tham khảo từ khoảng 133 triệu đồng, chưa gồm máy tính và nội thất. Nếu nhà trường muốn một gói có sẵn giáo trình và đào tạo giáo viên, gói STEM Starter từ 180 triệu đồng là điểm khởi đầu để so sánh.

VAT đang ở mức 8% đến hết ngày 31/12/2026 và dự kiến trở về 10% nếu không được gia hạn. Nếu kế hoạch mua sắm đã được duyệt, bạn nên tính đến mốc này khi chọn thời điểm ký hợp đồng.

Chọn thiết bị robot theo cấp học

• Tiểu học: ưu tiên lập trình kéo thả, robot có hình dáng thân thiện, bài học ngắn. Dobot Magician Lite và Noetix Bumi phù hợp vai trò này.
• Trung học cơ sở: chuyển dần từ kéo thả sang Python, học về toạ độ, cảm biến và vòng lặp điều khiển. myCobot 280 là lựa chọn kinh tế để trang bị nhiều bộ.
• Trung học phổ thông: dự án tích hợp AI, thị giác máy và robot di động. Unitree Go2 Air hoặc Unitree R1 giúp học sinh làm dự án có tính trình diễn cao.
• Đội tuyển và câu lạc bộ chuyên: cần robot đáp ứng luật thi đấu. Booster K1 là mẫu được nhiều đội RoboCup sử dụng.

Nhóm khoảng ba đến năm học sinh trên một bộ cánh tay robot giúp mỗi em đều có lượt thao tác trong tiết học.

Vận hành và bảo trì phòng robot

Thiết bị chỉ phát huy giá trị khi luôn sẵn sàng cho giờ học.

• Pin: robot hình người và robot chó thường chạy khoảng 1,5 đến 2 giờ mỗi lượt pin. Nên sạc sau mỗi buổi và lập lịch sạc cố định.
• Mặt sàn: robot di chuyển cần sàn khô, phẳng, không bậc cao. Nên dành riêng một khu thảm hoặc sàn trống.
• Mạng: WiFi ổn định cho việc kết nối máy tính và cập nhật phần mềm.
• Quản lý: sổ mượn trả thiết bị, quy định an toàn cho học sinh và một giáo viên chịu trách nhiệm kiểm tra định kỳ.

Thuê robot trước khi đầu tư phòng STEM

Nếu ban giám hiệu chưa chắc học sinh sẽ hứng thú, một ngày hội STEM với robot thuê là cách kiểm chứng chi phí thấp. VietnamRobots cho thuê Unitree Go2 Pro 4,5 triệu đồng mỗi ngày, Unitree R1 15 triệu đồng mỗi ngày (chưa VAT), đã gồm một kỹ thuật viên và vận chuyển nội thành TP.HCM và Hà Nội. Phản hồi của học sinh và phụ huynh là dữ liệu hữu ích khi trình kế hoạch đầu tư.