Bắt đầu đội tuyển robot RoboCup tại Việt Nam

Để bắt đầu một đội tuyển robot RoboCup, trường cần chọn đúng hạng mục thi, tập hợp một nhóm nòng cốt về lập trình và có robot đáp ứng luật thi. Phần lớn công việc của đội nằm ở phần mềm: nhận diện bóng, định vị trên sân, phối hợp chiến thuật và điều khiển chuyển động. Bài viết này đưa ra lộ trình khởi đầu thực tế cho trường phổ thông và đại học tại Việt Nam.

RoboCup là gì và có những hạng mục nào

RoboCup là giải thi đấu robot quốc tế, nổi tiếng nhất với các trận bóng đá giữa robot tự hành. Ngoài bóng đá, giải còn có các hạng mục về cứu hộ, robot phục vụ trong gia đình và ứng dụng công nghiệp. Dành cho học sinh, nhánh RoboCupJunior có các nội dung phù hợp lứa tuổi phổ thông.

• RoboCup Soccer: các giải bóng đá robot, trong đó giải robot hình người là nơi đội phải xử lý cả đi lại, giữ thăng bằng và chiến thuật.
• RoboCup Rescue: robot tìm kiếm, cứu hộ trong môi trường mô phỏng thảm hoạ.
• RoboCup@Home: robot phục vụ trong môi trường gia đình, tương tác với con người.
• RoboCupJunior: các nội dung cho học sinh như bóng đá, cứu hộ và trình diễn.

Luật thi, kích thước sân và yêu cầu robot thay đổi theo từng mùa giải. Đội tuyển nên đọc luật mới nhất trên trang chính thức của RoboCup trước khi mua thiết bị.

Nhân sự cho một đội tuyển robot RoboCup

Một đội tuyển hiệu quả cần chia vai trò rõ ràng thay vì để mọi người cùng làm mọi việc. Các vai trò dưới đây có thể do một hoặc vài thành viên đảm nhận tuỳ quy mô đội.

Giảng viên hoặc giáo viên hướng dẫn đóng vai trò giữ nhịp, kết nối tài trợ và đảm bảo kiến thức được truyền lại cho khoá sau. Đội tuyển bền vững là đội có thành viên mới được kèm từ trước khi thành viên cũ tốt nghiệp.

Chọn robot cho đội tuyển robot RoboCup

Với giải robot hình người, nhiều đội hiện dùng nền tảng robot có sẵn thay vì tự chế tạo phần cứng, để dồn thời gian vào phần mềm. Theo Booster, 38 trên 59 đội tham dự RoboCup 2026 dùng robot của hãng.

Trước khi đặt mua, đội nên đối chiếu thông số robot với luật thi của hạng mục định tham gia, kiểm tra công cụ phát triển phần mềm hãng cung cấp và mức hỗ trợ từ cộng đồng người dùng. Một đội thi đấu cần nhiều robot trên sân, nên ngân sách thường tính cho nhiều hơn một robot cộng với phụ tùng dự phòng.

Lộ trình 12 tháng cho đội mới

Tháng 1 đến 3: Nền tảng và mô phỏng

Tập hợp nhóm nòng cốt, học các kỹ năng nền và làm việc trên môi trường mô phỏng. Giai đoạn này chưa cần robot thật, giúp đội kiểm tra mức độ cam kết của thành viên trước khi đầu tư thiết bị.

Tháng 4 đến 6: Làm việc trên robot thật

Nhận robot, chuyển các mô-đun từ mô phỏng sang robot thật, tập trung vào nhận diện bóng và di chuyển ổn định. Đây là giai đoạn đội học cách xử lý sự khác biệt giữa mô phỏng và thực tế.

Tháng 7 đến 9: Ghép hệ thống và đấu tập

Ghép thị giác, định vị, chuyển động và chiến thuật thành một hệ thống hoàn chỉnh. Tổ chức các trận đấu tập nội bộ hoặc giao hữu với đội khác để tìm lỗi.

Tháng 10 đến 12: Hồ sơ và thi đấu

Các giải quốc tế thường yêu cầu đăng ký kèm tài liệu mô tả đội và video robot. Đội nên chuẩn bị sớm và bắt đầu bằng giải trong nước hoặc khu vực để tích luỹ kinh nghiệm trước khi đăng ký giải quốc tế.

Kinh phí và nguồn tài trợ

• Robot và phụ tùng: khoản lớn nhất, nên mua theo từng đợt khi đội đã chứng minh được tiến độ.
• Máy tính và thiết bị sân tập: máy tính cho mô phỏng, khu sân tập có mặt sàn phẳng, khô.
• Pin dự phòng: mỗi lượt pin thường chỉ đủ khoảng 1,5 đến 2 giờ, buổi tập dài cần thay pin.
• Đi lại và phí đăng ký giải: cần dự trù riêng, nhất là khi thi ở nước ngoài.
• Nguồn tài trợ: ngân sách trường, đề tài khoa học, doanh nghiệp công nghệ muốn tuyển dụng sinh viên. Định hướng ưu tiên khoa học, công nghệ trong Nghị quyết 57-NQ/TW là căn cứ tốt khi xin kinh phí.